Folktales are traditional stories that have been passed down through generations, typically orally. They have all sorts of different versions depending on the cultural context or the region where it's being told, making it an intriguing subject of study. Generally speaking, these stories illustrate elements of human nature, providing insights and lessons for children yet are also enjoyed by adults. Folktales typically feature a cast of diverse characters, many of whom are anthropomorphic animals or other creatures of the natural world. They usually exemplify some moralistic lessons or reflect the societal customs of the time and culture.
Oduu Durii or durduri is one of the most popular and educational folklore of the Oromo people and its main goal is to pass on about the past generation in an entertaining and unforgettable way. We grew up with a lot of myths as children because we are more likely to retain what we were told as children.
We cordially invite you to the following old stories and we want you to share us your thoughts and memories.
Dubartiitu sanyoo godhatte jedhan. Sanyoo godhannaan, "maaloo eessatti wal arginaa, jedheen. "Magaalaa Gabra gurraachaatti," jetteen. Dabaltees, "Obboleettii tiyyan siin jedhaa akka namni si hin barreef shaashii maradhuu, qamisii uffadhuu kottuu, jette.
Intala tokkotu turte. Abbaafi haati ishii looniifi faradoo baay'ee qabu turan. Abbaanis intalattiidhaan, "mee faradoof bishaan kennii," jedhe. "Faradoo kanaafimoo eenyuufii?" jetti. "Jifaarii," jedhaan.
Mucaa tokkotu jiraayyu. Mucichis niitii hin fuune ture. "Mee niitii naa kadhadhaa," jedhee warratti hime. Warris, "dhaqii ilaalladhu yaa dargoo," jedhaniin. Yoo dhaqee ilaallatu mucayyoo biiftuu fakkaattu tokko argate. "Kunoo mucayyoo akkanaa argadhe," jedhee galee warratti hime.
Handaaqqoofi fardatu ture. Fardi sun ni bobba'a, gala hin yaadatu, toora lagaa, toora caffee deemee marga dheedaa, bishaan dhugaa achuma tura. Hindaaqqoon garuu lafti otoo itti hin dhihiin dura galti. Farda barbaachaan galchan. Hindaaqqoon galgala yommuu galtu sana utubaan balbalaa dheeraa kanaa gadi jettee...
Lafaafi illeettiitu wajjin maabara dhuga ture. Dabareen "xuwwaas" dura lafa ga'e. Illeettii itti aansee ga'e. Laftis akkuma fudhattetti kaffalte xuwwaa ishee ofirraa baaste jechuudha. Illeettiinimmoo, "ani barana hin qabuu naa kaffalii," jetteen.
Bookeetu gurra arbaa keessa seenee utuu jiraatuu dhukkubsate. Inni qoricha hin kennuufii walitti hin himatanii, gurra arbaa keessaa baatee lafa buute. "Maaliif mana kee keessaa baatee lafa buutee?" jennaan, "baay'ee na dhukkuba homti nafa kootii natti hin jiruu," jette. "Yoo maal godhan fayyitaree?" jennaan, "yoo na koobanan fayya," jette. "Eessa qabanii si koobanii?" jedhaniin.
Gaangeetu quufa baay'ise jedhan. Quufarraan kan ka'es Waaqayyoon dhiitte. Waaqayyos ol ba'e, ol fagaate. Waaqa sana keessaas bineensi hin yuusa ture. Gaangeenis bineensa sana hin beektu, harreenis hin beektu. "Maaluma kan irra kana keessaa sagalee miidhagaa akkanatti bookkisu kun, otuma Waaqni ijaan nu agarsiisee," jedhanii Waaqa kadhatan...
Harreefi sareetu "kaanee biyyaa baana" jedhanii walmari'atan. "Sa'aaf qixxaa tolchanii kennan, fardaaf garbuu kennan, garuu oogdiidhaa kan xaafii guuru, gabaadhaa kan soogidda fidu ana, soogidda naa hin kennan, maraanu anumaa naa gamte, daaraa gangaladheen biyyumaan baha," jette harreen
Leencatu ilmoon shan jalaa du'e. Ilmoon jalaa duunaan harmi mirgisee dhiphise. Leenci biraammoo ilmoo dhale. Ilmoo isanirraas haati duute. Ishiin immoo aannan dhabde. Haati harma keessaa kan hodhuuf dhabde kuniifi ilmoon kan hootu dhabde kun daggala keessa utuma adeemanii walitti bahan.
Bofatu lagni itti guutee karaa ce'u dhabee laga ciisaa ture. Otoo inni ciisaa jiruus namni itti dhufee, "maaliif ciisaa jirtaa?" jedhee gaafannaan, "akkan itti ce'un dhabee," jedheen. Boodas namtichaan, "na ceesisii," ittiin jedhe. Namtichis "attamittin si ceesisaa? "jennaan," mataa keetti maradhuu na ceesisii" jedheen...
Namicha tokkotu du’uuf jedhaa, ilmaansaaf kennaa yookiin dhaamoo dhaamuu jalqabe. Saanduqa sadii teessise. Hangaftichaa saanduqa tokko keessatti biyyoo guutee ol kaa'e, kan giddu galeessaa dhoqqee itti guutee ol kaa'eef. Warqeefi birrii saanduqatti guutee ol kaa'e.
Dur akaakuu bineensaa hundatu walga’ii ba’e jedhan. Leencimmoo olaanaa hunda isaanii ture.
Abbaa manaa gowwaafi haadha manaa gowwaa tokkotu jiru turan. Gaafa tokko lukkuu qalatanii hojjetanii erga xumuranii booda yommuu nyaatan waan ittiin ilkaan isaanii keessa baafatan migira guurracha barbaacha gara lafa baddaa deeman.
Bara durii leencaafi re’een waliin duuluuf, waliin deemuuf mari’atan. Re’eenis waan kana shakkitee, “Ani hoo si hinamanuu, akkamiin siwajjin duula? “ jetteen.
Dur dur leenca, qeerreensa, Warabeessaafi harreetu waliin adamoo deemaa ture. Guyyaa sadiif walitti aansee homaa dhabanii qoonqoon isaanitti taphatte.
AFOOLA.COM
Afoolota Oromoo garaa garaa kanneen akka oduu durii (durdurii), hiibboo, mammaaksa, jechama, ciigoo, sookoo fi soorgoo, geerarsa, tapha ijoollee fi wantoota aadaa uummata Oromoo calaqqisiisan isinii dhiyeessina.
Finfinnee, Itoophiyaa
info@afoola.com
Copyright © Afoola.com. All Rights Reserved.
Designed by HTML Codex